Schorzenia

Wypadanie odbytu – przyczyny, objawy, leczenie

Wypadanie odbytu, znane również jako wypadanie odbytnicy lub prolaps, to poważne schorzenie proktologiczne, które może znacząco wpływać na jakość życia pacjentów. Dotyczy zarówno dorosłych, jak i dzieci, a jego rozwój często bywa powolny i niezauważalny aż do momentu pojawienia się niepokojących objawów. W artykule omawiamy, jak rozpoznać wypadający odbyt, jakie są przyczyny wypadania odbytu, a także jak leczyć wypadanie odbytu.

Czym właściwie jest wypadanie odbytu?

Wypadanie odbytu to sytuacja, w której końcowy odcinek jelita grubego – odbytnica – przemieszcza się poza kanał odbytu. Choć potocznie mówi się o „wypadaniu odbytu”, anatomicznie to właśnie odbytnica ulega przemieszczeniu, nie sam otwór odbytu. W początkowej fazie wypadanie może być odwracalne – jelito daje się odprowadzić ręcznie. W zaawansowanych przypadkach wypadający odbyt pozostaje na zewnątrz na stałe.

Mechanizmem prowadzącym do tego zaburzenia jest przede wszystkim osłabienie struktur podtrzymujących jelita – głównie mięśni dna miednicy oraz więzadeł i struktur nerwowych.

Rodzaje wypadania odbytu

W praktyce klinicznej rozróżnia się kilka form tej dolegliwości:

  • wypadanie odbytu pełnościenne – na zewnątrz przemieszcza się cała ściana odbytnic,.
  • wypadanie odbytu niepełnościenne – dotyczy jedynie błony śluzowej,
  • wypadanie odbytu zewnętrzne – fragment jelita widoczny jest na zewnątrz odbytu,
  • wypadanie odbytu wewnętrzne (ukryte) – odbytnica zsuwa się w głąb kanału odbytu, ale nie wychodzi poza jego obręb.

Jakie są objawy wypadania odbytu?

Jednym z pierwszych objawów wypadania odbytu może być uczucie obecności obcego ciała w okolicy odbytu, szczególnie przy wypróżnianiu. Do najczęstszych symptomów zaliczamy:

  • uczucie niepełnego wypróżnienia,
  • trudności z utrzymaniem stolca (nietrzymanie stolca),
  • krwawienia z odbytu,
  • śluzowa wydzielina,
  • ból w okolicy odbytu,
  • epizodyczne lub trwałe wypadanie odbytnicy podczas kaszlu, kichania, śmiechu.

Jak rozpoznać wypadający odbyt? Zazwyczaj obserwuje się różową lub czerwoną tkankę pojawiającą się poza odbytem, która może dać się odprowadzić lub nie. Jeśli występuje ból, obrzęk i trudności z odprowadzeniem – konieczna jest pilna pomoc medyczna.

Wypadanie odbytu – przyczyny

W przypadku wypadania odbytu, przyczyny mają charakter wieloczynnikowy. Do najczęstszych należą:

  • przewlekłe zaparcia i intensywne parcie przy wypróżnianiu,
  • osłabienie mięśni dna miednicy, zwłaszcza po porodach,
  • urazy neurologiczne (uszkodzenia rdzenia, choroby nerwowo-mięśniowe),
  • operacje w obrębie miednicy,
  • wady wrodzone u dzieci,
  • mukowiscydoza (częsta przyczyna u dzieci),
  • zwiększone ciśnienie w jamie brzusznej (np. przy przewlekłym kaszlu),
  • zaburzenia pracy jelit (np. przewlekła biegunka).

Statystycznie, wypadający odbyt dotyczy częściej kobiet, szczególnie tych po licznych porodach lub operacjach ginekologicznych.

Nieleczone wypadanie odbytu – jakie są potencjalne powikłania?

Nieleczone wypadanie odbytu może prowadzić do szeregu powikłań:

  • martwica ściany jelita w wyniku niedokrwienia,
  • perforacja jelita i zapalenie otrzewnej,
  • infekcje,
  • przewlekłe krwawienia,
  • współistniejące wypadanie innych narządów miednicy (np. pęcherza, macicy).

W zaawansowanych przypadkach konieczne może być wielonarządowe leczenie chirurgiczne.

Diagnostyka wypadania odbytu

Podstawą jest badanie fizykalne per rectum, które pozwala ocenić napięcie zwieraczy, obecność zmienionych fragmentów błony śluzowej oraz reakcję na parcie. Dodatkowe badania obejmują:

  • rektoskopię (endoskopia końcowego odcinka jelita grubego),
  • defektografię (badanie czynności wypróżniania z użyciem kontrastu),
  • USG przezodbytnicze i rezonans miednicy,
  • manometrię odbytu (pomiar ciśnienia w odbytnicy i odbycie).

Jak leczyć wypadanie odbytu?

Wybór metody zależy od stopnia zaawansowania, ogólnego stanu zdrowia i wieku pacjenta.

Leczenie zachowawcze:

  • regulacja wypróżnień (dieta bogata w błonnik, unikanie zaparć),
  • ćwiczenia mięśni dna miednicy,
  • fizjoterapia proktologiczna,
  • biofeedback i terapia behawioralna.

Sprawdza się przy postaciach niepełnościennych i wczesnych fazach choroby. Jednak jeśli objawy nasilają się lub pojawiają się powikłania – konieczne jest leczenie operacyjne.

Leczenie chirurgiczne:

W zależności od wskazań, dostępne są dwie główne drogi:

  • operacje przez jamę brzuszną – np. rektopeksja, czyli przymocowanie odbytnicy do kości krzyżowej,
  • operacje przezodbytnicze – wycięcie wypadającego fragmentu i zespolenie jelita.

Zabiegi przezodbytnicze cechują się mniejszą inwazyjnością, ale mogą mieć wyższy odsetek nawrotów. Operacje przezbrzuszne są skuteczniejsze (szczególnie przy wypadaniu pełnościennym) i często wykonuje się je laparoskopowo.

Co zrobić, gdy wypadnie odbyt?

Jeśli zauważysz u siebie objawy wypadającej odbytnicy – nie próbuj samodzielnie leczyć problemu. Odprowadzenie wypadniętego jelita może być jedynie rozwiązaniem tymczasowym. Skonsultuj się z proktologiem, który zaplanuje odpowiednią diagnostykę i leczenie. Szczególnie niepokojące są objawy ostre – ból, krwawienie i niemożność odprowadzenia jelita.

Postaw na wsparcie terapeutyczne i rehabilitację!

Leczenie operacyjne lub zachowawcze powinno być wspierane przez specjalistyczną rehabilitację. Wzmacnianie mięśni dna miednicy oraz nauka prawidłowej kontroli defekacji znacznie redukują ryzyko nawrotów. W CR Jeżyce oferujemy kompleksową fizjoterapię proktologiczną, która pomaga pacjentom w poprawie komfortu życia i skutecznej profilaktyce nawrotów. Nasz zespół specjalistów pracuje w oparciu o najnowsze wytyczne medyczne i indywidualne podejście do każdego pacjenta.

Sprawdź pozostałe wpisy