Fizjoterapia

Dysplazja stawów biodrowych u niemowląt – jak rozpoznać i kiedy działać? 

Dysplazja stawów biodrowych to jedna z najczęściej diagnozowanych wad rozwojowych u noworodków i niemowląt. Większość rodziców słyszy o niej dopiero podczas badań przesiewowych w pierwszych tygodniach życia dziecka. Wczesne wykrycie problemu daje ogromne szanse na pełne wyleczenie bez interwencji chirurgicznej. Czym właściwie jest dysplazja, jakie są jej objawy i jaką rolę w terapii odgrywa fizjoterapia? 

Czym jest dysplazja stawów biodrowych? 

Dysplazja stawu biodrowego to nieprawidłowy rozwój elementów tworzących staw biodrowy – głowy kości udowej oraz panewki w obrębie kości miednicy. U zdrowego dziecka głowa kości udowej jest stabilnie osadzona w panewce. Przy dysplazji panewka jest zbyt płytka lub nieprawidłowo uformowana, co może prowadzić do niestabilności stawu, a w niektórych przypadkach do jego podwichnięcia lub zwichnięcia. 

Problem ten częściej dotyczy dziewczynek niż chłopców i częściej tyczy się lewego stawu biodrowego (60%) niż prawego. Do czynników zwiększających ryzyko należą poród z pozycji pośladkowej, dysplazja w rodzinie, ciąża mnoga oraz zbyt mała ilość wód płodowych w trakcie ciąży. 

Jak rozpoznać dysplazję u niemowlęcia? 

U noworodków i młodszych niemowląt dysplazja stawu biodrowego rzadko daje wyraźne objawy widoczne dla rodzica – to jeden z powodów, dla których badania przesiewowe są tak istotne. Niektóre sygnały, na które warto zwrócić uwagę, to asymetria fałdów skórnych na udach lub pośladkach, ograniczona ruchomość jednej nóżki podczas rozkładania ud do boków, różnica w długości nóżek oraz słyszalne „przeskakiwanie” w stawie biodrowym podczas zmiany pozycji dziecka. 

U starszych niemowląt, które zaczynają raczkować lub stawać, dysplazja może objawiać się nietypowym wzorcem chodu, opóźnieniem w stawaniu lub charakterystycznym „kaczym” chodem przy obustronnej dysplazji. 

Warto jednak pamiętać, że jedynym pewnym sposobem rozpoznania dysplazji jest badanie USG stawów biodrowych wykonywane przez lekarza – najczęściej ortopedę dziecięcego lub neonatologa. Obserwacja rodzica jest ważnym sygnałem do konsultacji, ale nie zastąpi diagnostyki obrazowej.

Kiedy wykonuje się USG bioder u noworodka? 

W Polsce badanie USG stawów biodrowych jest standardowo wykonywane u wszystkich noworodków, najczęściej między 4. a 6. tygodniem życia, a w przypadku dzieci z grupy ryzyka – już w pierwszych dniach po porodzie. To badanie bezbolesne i nieinwazyjne, pozwalające ocenić kąty stawowe i stopień wykształcenia panewki. 

Jeśli wynik USG wskazuje na dysplazję, lekarz ortopeda decyduje o dalszym postępowaniu – w zależności od stopnia zaburzenia może to być obserwacja, leczenie zachowawcze (np. szelki Pawlika, poduszka Frejki) lub w rzadszych, zaniedbanych przypadkach, leczenie operacyjne. 

Jaką rolę odgrywa fizjoterapia? 

Fizjoterapia nie zastępuje leczenia ortopedycznego dysplazji, ale jest jego ważnym uzupełnieniem. Fizjoterapia niemowląt w CR Jeżyce wspiera prawidłowy rozwój ruchowy dziecka noszącego szelki lub poduszkę ortopedyczną, pomaga zapobiegać wtórnym napięciom mięśniowym wynikającym z unieruchomienia oraz uczy rodziców, jak bezpiecznie nosić, przewijać i układać dziecko, żeby wspierać prawidłową pozycję stawów biodrowych. 

Terapeuta pracujący metodą NDT–Bobath ocenia wzorce ruchowe dziecka, symetrię ułożenia i napięcie mięśniowe w obrębie miednicy i kończyn dolnych. Na tej podstawie dobiera ćwiczenia i pozycje, które wspierają prawidłowe centrowanie stawu biodrowego, jednocześnie nie zaburzając zaleceń lekarza ortopedy. 

Po zakończeniu leczenia ortopedycznego fizjoterapia pomaga też dziecku „dogonić” rówieśników w zakresie umiejętności motorycznych, jeśli okres noszenia szelek czy unieruchomienia spowolnił naturalny rozwój ruchowy. 

Co może zrobić rodzic? 

Rodzice niemowlęcia z podejrzeniem lub zdiagnozowaną dysplazją mogą wspierać prawidłowy rozwój stawów biodrowych już w codziennych czynnościach. Warto unikać szczelnego owijania nóżek dziecka (tzw. tradycyjnego pieluszkowania uciskowego), które ogranicza naturalne rozkładanie ud oraz nosić dziecko na tzw. żabkę – zapewniając zgięcie i rozłożenie nóżek, np. w odpowiednio dopasowanym nosidle. 

Jeśli zauważasz u swojego dziecka asymetrię ułożenia, ograniczoną ruchomość jednej nóżki lub różnicę w długości kończyn – nie czekaj na kolejną wizytę kontrolną. Skonsultuj się z pediatrą lub ortopedą jak najszybciej, a w razie potrzeby umów wizytę u fizjoterapeuty, który pomoże ocenić wzorce ruchowe dziecka i zaplanować dalsze wsparcie. 

Fizjoterapia niemowląt w CR Jeżyce jest prowadzona przez certyfikowane terapeutki metody NDT–Bobath, które obejmują opieką dzieci od pierwszych tygodni życia, ściśle współpracując z lekarzami prowadzącymi.

Sprawdź pozostałe wpisy